Witamina C jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych składników codziennej diety. Dla wielu osób kojarzy się głównie z odpornością i sezonem jesienno-zimowym, choć w praktyce jej rola w organizmie nie ogranicza się do jednego okresu ani jednego obszaru działania. To składnik, który uczestniczy w wielu procesach zachodzących równolegle, dlatego warto spojrzeć na niego szerzej.
Czym jest witamina C z punktu widzenia biologii?
Witamina C, czyli kwas askorbinowy, należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Organizm człowieka nie potrafi jej samodzielnie syntetyzować, dlatego musi być dostarczana z pożywieniem lub – w określonych sytuacjach – wraz z suplementami diety.
Jej specyfika polega na tym, że nie pełni jednej, izolowanej funkcji. Uczestniczy w wielu procesach fizjologicznych jednocześnie, co sprawia, że jej obecność w diecie jest elementem ogólnej równowagi żywieniowej, a nie dodatkiem „na konkretną okazję”.
Co faktycznie wiadomo o roli witaminy C w organizmie?
W Unii Europejskiej informacje dotyczące działania witamin muszą opierać się na zatwierdzonych oświadczeniach zdrowotnych. W przypadku witaminy C zakres takich informacji jest stosunkowo szeroki i dobrze udokumentowany. Zgodnie z aktualnymi, obowiązującymi oświadczeniami:
-
witamina C przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego,
-
pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym,
-
przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia,
-
zwiększa przyswajanie żelaza,
-
wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego,
-
uczestniczy w prawidłowych funkcjach psychologicznych,
-
bierze udział w prawidłowej produkcji kolagenu, co ma znaczenie m.in. dla skóry, naczyń krwionośnych, kości, chrząstek i dziąseł.
Jak widać, witamina C jest składnikiem, który uczestniczy w wielu podstawowych procesach zachodzących w organizmie każdego dnia, dlatego jej obecność w diecie ma znaczenie nie tylko sezonowo, ale przez cały rok.
Witamina C a stres oksydacyjny
Stres oksydacyjny to termin opisujący zaburzenie równowagi pomiędzy powstawaniem reaktywnych form tlenu a zdolnością organizmu do ich neutralizowania. Jest to proces fizjologiczny, który zachodzi naturalnie, a jego intensywność może się zmieniać w zależności od stylu życia i warunków środowiskowych.
Witamina C, zgodnie z zatwierdzonymi danymi, pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Nie oznacza to „blokowania” wszystkich wolnych rodników ani działania o charakterze terapeutycznym, lecz udział w mechanizmach, które organizm wykorzystuje na co dzień, wspierając naturalną równowagę między powstawaniem a neutralizacją reaktywnych form tlenu w komórkach.
Dlaczego witamina C musi być dostarczana z dietą?
Większość zwierząt potrafi samodzielnie syntetyzować witaminę C – organizm ludzki niestety nie. Z tego powodu regularne dostarczanie witaminy C z pożywieniem jest fizjologiczną koniecznością, a nie elementem stylu życia czy chwilowej mody żywieniowej.
Naturalne źródła witaminy C – nie tylko cytrusy
Choć witamina C bywa utożsamiana głównie z cytrusami, jej naturalne źródła w diecie są znacznie bardziej zróżnicowane. Do produktów bogatych w ten składnik należą m.in.: czerwona papryka, czarna porzeczka, natka pietruszki, brokuły, brukselka, truskawki, owoce dzikiej róży.
Zróżnicowana dieta, w której regularnie pojawiają się warzywa i owoce, zazwyczaj dostarcza witaminę C z kilku niezależnych źródeł, bez konieczności koncentrowania się na jednym konkretnym produkcie. Warto też pamiętać, że witamina C jest wrażliwa na wysoką temperaturę, dlatego sposób przygotowania posiłków ma znaczenie dla jej końcowej zawartości.
Witamina C w suplementach – różne formy, ten sam punkt odniesienia
Na rynku dostępne są różne formy suplementów zawierających witaminę C, m.in.:
-
kwas askorbinowy,
-
sole askorbinianowe,
-
preparaty łączone z innymi składnikami.
Dla konsumenta oznacza to, że witamina C występuje w kilku wariantach składu i sposobu podania, co pozwala dobrać produkt do własnych preferencji i codziennego sposobu stosowania. Tego typu produkty są dostępne również w sklepach internetowych z suplementami diety, takich jak zdrowersi.pl, gdzie witamina C oferowana jest w różnych formach, np.: w kapsułkach, w formie liposomalnej, w saszetkach do rozpuszczania, w kroplach, w tabletkach do ssania. Ciekawą opcją jest witamina C z rutyną i cynkiem.
Witamina C w historii – doświadczenia dawnych podróżników
Jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów skutków niedoboru witaminy C jest historia szkorbutu wśród europejskich marynarzy w epoce wielkich odkryć geograficznych. Hiszpańskie i portugalskie załogi, odbywające wielomiesięczne rejsy oceaniczne, były pozbawione dostępu do świeżych owoców i warzyw, a ich dieta opierała się na produktach trwałych, praktycznie pozbawionych witaminy C. Z czasem prowadziło to do charakterystycznych objawów szkorbutu, które ustępowały po włączeniu do diety świeżych produktów roślinnych. Historia ta jest jednym z pierwszych dowodów na to, jak istotną rolę odgrywa regularna obecność witaminy C w diecie.
Z perspektywy współczesnej, dbając o codzienną kondycję organizmu, warto zapamiętać jedno: witamina C uczestniczy w wielu procesach fizjologicznych i jej obecność w jadłospisie jest jednym z elementów prawidłowego odżywiania – przez cały rok, nie tylko w okresie jesienno-zimowym.
